Bizarro: literatuur als nachtfilm

https://www.amazon.com/ClownFellas-Family-Carlton-Mellick-III-ebook/dp/B00QP3RO8W

In ClownFellas, geschreven door Carlton Mellick III, worden verhalen verteld over het maffiamilieu. Eentje dat bestaat uit clowns. Zij gebruiken “happy bullets” zodat vijanden zich doodlachen en beschikken over een goedje om buitenstaanders in clowns te veranderen. Want het is geen kwestie van make-up en een pruik, nee, je bent clown in hart en nieren. Letterlijk. In een ander boek van Mellick III, Village of the Mermaids, gaat het over zeemeerminnen die een dorpje terroriseren. Er kan helaas niets tegen gedaan worden, zeemeerminnen zijn namelijk een bedreigde diersoort, beschermd door de overheid. Welkom in de wondere wereld van bizarro, een genre dat ik leerde kennen via een advertentie op Facebook, waarbij ik werd gewezen op het boek The Haunted Vagina van Mellick III. Toen ik zeker wist dat de advertentie serieus bedoeld was, besloot ik mij verder te verdiepen in de schrijver en zijn oeuvre.

Op zijn website vertelt Mellick III dat hij al op zijn tiende door het schrijfvirus werd besmet en dat hij nog voor zijn achttiende twaalf boeken voltooide. Waarom? Omdat hij er alles aan wilde doen om een bestsellerschrijver te worden. Eind jaren negentig vormt hij samen met andere auteurs een collectief en richt hij uitgeverij Eraserhead Press op. De term “bizarro” is later ontstaan, mede dankzij het stuk What The Fuck is This All About in 2005, geschreven door Kevin Dole II. Hierin wordt beschreven hoe een handvol schrijvers probeert hun werk gepubliceerd te krijgen, maar door uitgevers worden geweigerd. De verhalen zouden te vreemd zijn, ongeschikt voor marketing. Het woord bizarro komt er niet in voor, wel werd dit woord toegepast in discussies over het artikel. Zodoende werd deze term gebruikt voor verhalen die op geen enkele manier gecategoriseerd kunnen worden. Voor schrijvers is bizarro een mooi excuus hun idiootste hersenspinsels op papier te zetten. Alles is mogelijk. Grenzen bestaan niet. Horror, komedie, sciencefiction, fantasy en absurdisme smelten samen tot één merkwaardig geheel.

Ik hou van die ongebreidelde fantasie, absurde humor, merkwaardige bochten in het verhaal, uitzinnige personages die ook niet weten wat er nou gebeurt, gruwelen die tot in detail wordt beschreven en de fantastische werelden die worden gecreëerd. Op de middelbare school was ik meer geïnteresseerd in de horror van Stephen King of mythische verhalen van J.R.R. Tolkien, dan in de realistische tienerdrama’s van Francine Oomen of Carry Slee. Dat een schrijver wat wil vertellen is prima, ik wil ook in een andere wereld worden ondergedompeld, kennismaken met een origineel idee, meegaan met kleurrijke karakters, op weg in hun queeste. Natuurlijk konden Oomen en Slee mij iets leren over het wel en wee van de middelbare school, over de liefde en typische tienerproblemen. Maar ik zocht naar ontsnapping en spanning. Hoe meer fantastische en horrorachtige boeken ik las, hoe meer ik snakte naar schrijvers die een stapje verder gingen. Bizarro neemt die stap.

Vergeleken met meer “literaire” romans, kan op bizarro wel wat worden opgemerkt. In plaats van het personage is het meer het verhaal dat de aandacht opeist. Of de reeks van bizarre gebeurtenissen. De lezer leert het personage wel kennen, er is sprake van enige ontwikkeling, het is het absurdisme dat domineert. Dit absurdisme heeft wel een willekeurig karakter, het voegt niet altijd iets toe aan de plot of personages. Stilistisch wil het ook zwalken. Mellick III benadrukt vaak de emoties van zijn personages en laat niets te raden over. Als hij iets vanuit de ogen van een personage beschrijft, bedient hij zich van “tell” in plaats van “show”. Door alles in te vullen, laat hij verder niets aan de verbeelding van de lezer over. Het is, net zoals de omstandigheden waarin de personages zich begeven, niet echt subtiel geschreven.

https://www.bol.com/nl/p/village-of-the-mermaids/9200000015142206/

Ondanks de kritiek weten dit soort verhalen absoluut indruk te maken. Neem de scène uit bijvoorbeeld Village of Mermaids, als iemand wanhopig probeert een deur open te krabben, omdat hij in de ban is geraakt van de verleidelijke zeemeerminnen:

“The boatman began ranting deliriously in Portuguese. He rattled the door, pounding his knuckles against the wood until they became bloody. The pheromones made him wild. His erection poked out the top of his sagging pants(…)He was now scratching violently at the door, as if trying to dig through it. His fingernails cracked open and bent backwards like peeling skin from garlic. A trail of blood smeared down the wood as the flesh on his fingers and knuckles was stripped away.(…)He was humping the door, rubbing his erection into the wood, slamming his face until his nose split open.”

Er is nog meer vreemds: protagonist Doctor Black lijdt aan een ziekte waardoor hij zijn huid in allerlei bochten en vormen kan plooien. Voor de grap drukt iemand een munt tegen zijn voorhoofd. Die munt blijft in zijn huid plakken en laat daarna een flinke afdruk achter. De zeemeerminnen hebben dorpsbewoners nodig als lekker hapje. Dan komen de cartooneske beschrijvingen van Mellick III goed van pas.

Bizarro is het equivalent van de nachtfilm: er is heus wel een publiek voor, maar lang niet iedereen kan het waarderen. Al kan worden gezegd dat Mellick III en dit cultgenre wel uit het verdomhoekje zijn gekropen. Zie bizarrocentral.com, waar een overzicht staat van auteurs die zich met bizarro bezighouden. De boeken zullen niet zo snel een bestsellerlijst bestormen, maar het genre is wel veel verder gekomen. Er is zelfs een bizarro-con, een evenement waar prijzen worden uitgereikt en schrijvers en fans elkaar kunnen ontmoeten.

Een speurtocht op internet leert dat in Nederland new weird wel zijn weg begint te vinden. Ook een genre dat tapt uit de verbeelding, maar strakker en gestroomlijnder is. Op het blog Fantasy schrijven beschrijft Johan Klein Haneveld hoe Nederlandse auteurs als Patrick Berkhof zich hebben laten beïnvloeden door dit genre, ontstaan in de jaren negentig in Engeland. Lees de plot van Berkhofs Dizary – het levende systeem en je krijgt een goede indruk van wat bizarro zou kunnen zijn. Misschien wel het Nederlandse antwoord op dit Amerikaanse genre. Laat de Nederlandse letterenwereld zich uitdagen om de wereld op zijn kop te zetten en flink door elkaar schudden. Om iets te schrijven wat de lezer verbijsterd achterlaat en stilistisch goed in elkaar steekt.

Bronnen:

https://en.wikipedia.org/wiki/Bizarro_fiction

https://www.theguardian.com/books/booksblog/2010/jul/16/bizarro-fiction-terribly-good

https://books.google.nl/books?id=IOYxBwAAQBAJ&pg=PA99&lpg=PA99&dq=what+the+fuck+is+this+all+about+kevin+dole&source=bl&ots=pEy6AxsZYD&sig=ACfU3U1pjdK9FYtaaZiYMuCrVAY5hRn1wg&hl=nl&sa=X&ved=2ahUKEwiC7ui_uMzpAhXECewKHSEVBxoQ6AEwAHoECAgQAQ#v=onepage&q=what%20the%20fuck%20is%20this%20all%20about%20kevin%20dole&f=false

https://www.fantasy-schrijven.nl/opinie/columns/new-weird-een-beetje-vreemd-maar-wel-lekker/

https://www.bizarrocentral.com/

https://carltonmellick.com/

© 2020-2020 Fantasize & Zadok Samson