web analytics
maandag, mei 16

Special Tijdreizen: Bespreking – X-Men Days of Future Past

Door Loraine Bito

In de comic book-serie The Uncanny X-Men ondernemen de X-Men verschillende pogingen om een ongewenste toekomst te voorkomen door terug te reizen in de tijd. Het beeldverhaal Days of Future Past, die de aftrap geeft voor diverse tijdreisavonturen van deze superhelden, heeft tevens zijn weg gevonden naar het Marvel Cinematic Universe. De Fantasize-special Tijdreizen is de uitgelezen kans om het beeldverhaal en de film naast elkaar te leggen.

De film X-Men: Days of Future Past
In 2023 is een wereldwijde heksenjacht gaande op de mutanten (mensen geboren met speciale gaven). Homo Sapiens (de moderne mens) vreest hetzelfde lot te moeten ondergaan als zijn voorganger de Neanderthaler door de opkomst van de zogenoemde Homo Superior. De uiteindelijke aanzet tot de vervolging van de nieuwe generatie is de moord op de bedenker van de Sentinels, Bolivar Trask, in 1973 door gedaantewisselaar Mystique (Jennifer Lawrence – Hunger Games). Deze geavanceerde robots zijn door het DNA ‘geoogst’ uit Mystiques lichaam in staat zich tegen elke mutatie te verweren, waardoor mutanten ondanks hun uitzonderlijke gaven machteloos staan.
Een handjevol overgebleven X-Men waaronder Professor Xavier (Patrick Stewart – Star Trek), Magneto (Ian McKellen – Lord of the Rings), Wolverine (Hugh Jackman – Kate and Leopold) en Shadowcat (Elliot Page – Inception, The Umbrella Academy) proberen het tij te keren met de Sentinels dicht op hun hielen. Shadowcat bezit de gave om andere mutanten geestelijk terug in de tijd te laten reizen. Hoe verder terug in de tijd, hoe groter de belasting op de psyche van de tijdreiziger. Wolverine (Logan) is door zijn mutante geneeskracht de enige die een ‘tijdsdruk’ van een halve eeuw psychisch en fysiek kan overleven. Aan hem de taak om de jonge professor Xavier en Magneto te overtuigen met hem samen te werken om Mystique tegen te houden.

Terug in zijn lichaam van 1973 krijgt Wolverine te maken met een dronken Charles Xavier die ietwat onvast maar zonder rolstoel de deur opent. Logan is, evenals de kijker, totaal verbijsterd wanneer hij de toekomstige statige professor X in deze wanstaltige toestand aantreft. Hank McCoy (The Beast) de enige andere aanwezige in de X-Mansion, blijkt een serum te hebben ontwikkeld waardoor Charles tijdelijk kan lopen met als ‘negatieve’ bijwerking de uitschakeling van zijn telepathische gaven, wat Xavier bevrijdt van de onophoudelijke gedachtestromen van anderen. Valselijk beschuldigd van de moord op medemutant John F. Kennedy zit Magneto (Michael Fassbender- Prometheus) als de jonge Erik Lehnsherr opgesloten in een zwaarbeveiligde cel van het Pentagon. De keukenscène tijdens zijn gevangenisuitbraak waarin de bliksemsnelle mutant Quicksilver (Evan Peters – American Horror Story) voorkomt dat de kogelregen Charles, Erik of Logan verwondt door de kogels uit hun banen te schuiven terwijl hij ondertussen de tegenstanders in slapstick houdingen zet en proeft van de door de lucht vliegende soep, is om te smullen.

De groep slaagt erin om de moordaanslag op Bolivar Trask (Peter Dinklage – Game of Thrones) te verijdelen, maar wakkert hierdoor de angst voor mutanten verder aan met als gevolg dat president Richard Nixon toestemming verleent aan het Sentinel-programma. Nu de uitroeiing van de mutanten eerder dan voorzien op de politieke agenda is gezet, moeten de X-Men hun volle kracht in de strijd gooien voor hun tweede poging om dit te voorkomen. De jonge professor Xavier staat voor de vraag of hij zijn mentale rust en het vermogen om te kunnen lopen wil opofferen, zodat de jonge generatie mutanten een kans krijgt op een betere toekomst. Professor Xavier overtuigt de jonge Charles (James McAvoy – Children of Dune) via Wolverines geest ervan dat zijn ontberingen in het niet zullen vallen tegenover de hoop op een goede afloop die hij de nieuwe generatie zal geven, ondanks de huidige uitzichtloosheid van hun beider situatie.
Gelukkig is daar de padintegraalmethode van Feynman waarbij het universum bestaat uit vele waarschijnlijke alternatieve tijdlijnen. Niet te verwarren met vele-wereldentheorie van Hugh Everett III waarbij alle alternatieve universums naast elkaar bestaan. (Wie kijkt er niet reikhalzend uit naar Dr. Strange 2: In the Multiverse of Madness?!) De meest waarschijnlijke tijdlijn wordt werkelijkheid terwijl de alternatieve tijdlijnen verdwijnen. (Lees voor nadere uitleg het stuk van Sigrid Lensink-Damen)
Hetgeen gebeurt nadat de X-Men tijdens de ceremoniële ingebruikname van de Sentinels Magneto verhinderen de robots in te zetten om de gewone mensen aan te vallen. De erkenning van de politici dat niet alle mutanten over één kam kunnen worden geschoren zorgt erover dat de tijdlijn zichzelf opheft. Wolverine ontwaakt in een toekomst waarin Charles Xavier’s School for Gifted Youngsters tot de nok toe gevuld is met jonge mutanten aan wie Logan het vak Geschiedenis doceert. De aan zijn klauwen gestorven Jean Grey/Phoenix (Famke Janssen – Hemlock Grove) is in deze tijdlijn springlevend. Hopelijk herrijst in onze toekomst een betere verfilming van de befaamde Dark Phoenix Saga uit de asresten van X-Men: The Last Stand (2006) en X-Men: Dark Phoenix (2019).
Aan het einde van de film is niet bekend hoe deze toekomst er uiteindelijk uit zal gaan zien. De mogelijkheid bestaat dat ze niet is gewijzigd.

Het comic book-verhaal uit de serie The Uncanny X-Men: Days of Future Past
Nu de verhaallijn Days of Future Past uit 1983 waarop de 7e film in de X-Men franchise X-Men: Days of Future Past (2014) losjes gebaseerd is. De dystopische toekomstvisie in nummers 141 en 142 van de comic book-serie The Uncanny X-Men toont een Amerika in het jaar 2013, waarin mutanten bijna zijn uitgeroeid. Concluderend dat het de enige manier is om de groeiende mutantenpopulatie effectief tegen te gaan, hebben de Sentinels de macht overgenomen.

De bevolking is door hen onderverdeeld in drie categorieën:

  • – Human, de gewone mensen die geen restricties zijn opgelegd;
  • – Anomalous human, mensen zonder speciale gaven maar het genetisch potentieel voor
    mutant nageslacht bezitten en gedwongen kinderloos zijn;
  • – Mutant, mensen met speciale gaven die met de ingang van de Mutant Control Act in 1988 al hun
    rechten hebben verloren. Indien ze niet zijn gedood, zetten zij hun leven voort als paria. Ook de
    niet-mutanten met speciale gaven (zoals Spider-Man en Dr. Strange) worden voor het gemak
    onder dezelfde noemer geschaard.
  • Wanneer de Sentinels aanstalten maken om hun opschoningsactiviteiten verder uit te breiden, plannen de overige landen een nucleaire aanval op Amerika. De resterende X-Men (Magneto, Wolverine, Colossus, Shadowcat en Storm, zwaar getekend door het verlies van kinderen, vrienden en familie) doen een laatste wanhopige poging om de wereld te redden. Wolverine is nog vrij en werkt voor het ondergrondse verzet. Kate Rasputin, de oudere versie van Kitty Pryde (Shadowcat), zit met de andere X-Men opgesloten in een concentratiekamp. Gekleed in een gevangenisuniform gemarkeerd met de letter M en een inhibitor (krachtendemper) om de nek die voorkomt dat mutanten hun gaven kunnen gebruiken, gaat zij onder het mom van gesanctioneerde werkzaamheden op weg naar een rendez-vous met Wolverine. Na een hachelijke redding uit handen van een groep ‘wilden’ overhandigt Wolverine haar een onderdeel voor een machine die de inhibitors uitschakelt. De Sentinels ondervragen Kate bij haar terugkeer en onderwerpen haar aan een mensonterend onderzoek. Toch slaagt ze erin het onderdeel binnen te smokkelen.

    Het plan is de geest van Kate terug te laten reizen naar 1984 (een verwijzing naar het boek van George Orwell) via de astraleprojectiegaven van hun bevriende medegevangene Rachel Summers waarmee ze door de tijd kan reizen. Daar neemt Kate de plaats in van de jongere Kitty Pryde wier geest naar de toekomst reist. Kate vertelt de ongelovige X-Men dat dezelfde dag de presidentskandidaat Robert Kelly in Washington vermoord zal worden ten overstaande van het Amerikaanse senaat.
    Met deze daad doet The Brotherhood of Evil Mutants geleid door Mystique angst en haat voor mutanten oplaaien, hetgeen uiteindelijk leidt tot de troosteloze toekomst waar zij vandaan komt.
    Met name het feit dat Wolverine door zijn uitzonderlijke reukvermogen kan bevestigen dat Kitty ‘ouder’ ruikt, overtuigt de overige X-Men. In Washington aangekomen verijdelen de X-Men de aanslag doordat Kate zich door het lichaam van de blinde Destiny (de ziener) faseert. Deze actie verstoort het ‘zicht’ van de helderziende waardoor de pijl uit haar kruisboog net het hoofd van de presidentskandidaat mist. Ondanks de succesvolle interventie van de X-Men zet uitgerekend de door de mutanten geredde presidentskandidaat het clandestiene project Wideawake op en geeft daarmee het startsein voor de ontwikkeling van de Sentinels.

    Ondertussen hebben de X-Men in de toekomst nog minder succes met hun missie. Nadat de inhibitors zijn uitgeschakeld, gaan Colossus, Wolverine, Storm en de volwassen Franklin Richard op weg naar het hoofdkwartier van de Sentinels in een laatste poging hen uit te schakelen. Magneto, die nu zelf gekluisterd is aan een rolstoel, blijft achter om de achterhoede te dekken. Aangeland in het oude hoofdkwartier van de Fantastic Four worden de helden één voor één geveld. Het pijnlijkste moment is wanneer Wolverine midden in de fastball special, een werptactiek waarbij Colossus hem als een honkbal naar een doel werpt, midden in de lucht wordt gedood en zijn adamantium skelet op de grond valt. Ondertussen waakt Rachel over Kates bewusteloze lichaam met de geest van Kitty Pryde en houdt telepathisch contact met de X-Men tijdens hun laatste uren. Wanneer Kate Rasputin terugkeert, zetten zij en Rachel het verzet tegen de Sentinels voort. Het enige wat Kitty uit dit avontuur meekrijgt is een zoen op de wang van haar toekomstige zelf wanneer ze elkaar in de tijdstroom kruisen.

    Film versus comic book
    Zowel in de film als in het verhaal draait het om het voorkomen van een moordaanslag beraamd door Mystique, zodat het Sentinel-programma niet wordt opgestart. Dankzij de weergaloze wijze waarop Hugh Jackman gestalte geeft aan de populairste X-Men (heeft iedereen Logan gezien?) is de keuze voor Wolverine als de tijdreiziger op het witte doek vanzelfsprekend. Uit de beelden weerklinkt de echo van de oorlogsverschrikkingen gestoeld op angst en vooroordelen. Hoewel het in dit geval de fictieve dreiging van mutanten betreft, is het een verkapte waarschuwing aan zowel de bioscoopganger als de comic book-lezer.

    Het telepathische gesprek tussen de oudere en jongere versie van professor Charles Xavier op het doek stemt eveneens tot nadenken. De verkregen glimp van zijn toekomst moedigt Charles aan om nu een offer te brengen dat in de toekomst beloond zal worden. Wie zou niet terug willen gaan in de tijd om zichzelf tijdens moeilijke perioden in het leven een hart onder de riem te steken?

    Volgens de paranormale wetenschap schijnt iedereen astraleprojectiegaven te bezitten. Het uit het fysieke lichaam treden om in astrale vorm door verschillende dimensies te reizen, is iets wat men letterlijk slapend kan doen. Een interessante theorie is dat het verschijnsel déjà-vu, het gevoel dat iemand een bepaalde plek herkent waar hij/zij nooit is geweest of een gebeurtenis al eerder heeft meegemaakt, het resultaat is van een dergelijke astrale projectie. In zowel de film als het beeldverhaal is dit gegeven verwerkt door via de astrale vorm (geest/ziel) te ‘reizen’ van het oudere naar het jongere lichaam. In de film verdringt de astrale vorm van de oudere Wolverine die van de jongere daar de tijdlijn is opgeheven, waardoor hij herinneringen verliest. De comic book toont dat de oudere astrale vorm van Kate is verwisseld met de jongere Kitty en na het avontuur terugkeert naar haar oudere lichaam. Kitty weet niets van de toekomst omdat ze bewusteloos was. Kennelijk heeft tijdreizen met behulp van astrale projectie toch wat nadelen.

    Days of Future Past staat bekend als één van de beste verhalen in het Marvel Universum. De verschillende pogingen van de X-Men om deze Apocalyps te voorkomen resulteren in de meest verrassende tijdreisverhalen binnen deze reeks.
    De verfilming doet de essentie van het verhaal eer aan met als boodschap dat vrijheid en gelijkheid een groot goed zijn waar niet aan getornd dient te worden.

    Titel : X-Men Days of Future Past (2014), Engelse versie
    Inhoud : Uncanny X-Men 141-142; New Mutants Annual 6; X-Factor Annual 5; X-Men Annual 14; Excalibur (1988) 52, 66-67; Wolverine: Days of Future Past 1-3; Material from Fantastic Four Annual 23, Hulk: Broken Worlds 2
    Formaat: Trade paperback
    Auteur : Chris Claremont & Louise Simonson
    Uitgever: Marvel
    Genre : Superhelden

     

    © 2020 – 2022 Fantasize & Loraine Bito