web analytics
zaterdag, april 20

Interview met Kim ten Tusscher – een gesprek op maat van een fantasyauteur – deel 1

Door Isabelle Plomteux

Kim ten Tusscher, eigen foto

Naar aanleiding van de boekpresentatie van In de Ziel van de Storm of korter gezegd Storm 2 sprak ik uitgebreid met succesvol fantasyauteur Kim ten Tusscher. In de Ziel van de Storm is haar dertiende fantasyroman, al telt ze zelf anders: Storm 2 vormt een geheel met Storm 1Geesten uit het Verleden en is daarnaast meteen ook het afsluitende deel van een vijfdelige serie: De Vertellingen van de Ondergang. Om het nog wat ingewikkelder te maken, bestaat ook het derde deel van deze serie tot grote vreugde van Kim ten Tusschers lezers uit twee boeken: Het Voeden van het Vuur en De Poort naar het Lot, oftewel Vuur 1 en Vuur 2. Of hoe het neerschrijven van een episch fantasy-avontuur en de beperkingen van moderne boekdrukkunst niet altijd samengaan.

Zelf ben ik al niet veel beter: ik stelde zoveel vragen dat dit noodgedwongen een interview in meerdere delen is geworden, dat op die manier uitstekend past bij Kim ten Tusscher en haar werk.

In dit eerste deel hebben we het over haar boeken en de feestelijke boekpresentatie die op 18 februari aanstaande zal plaatsvinden. In het tweede deel, dat volgende week online komt, praat ik met haar over haar personages en de thema’s in haar werk. De daaropvolgende delen – hoeveel dat er precies gaan worden, staat nog niet helemaal vast – gaan dieper in op haar schrijfproces en de masterscriptie die master in de westerse literatuur Kirsten Groot wijdde aan Kim ten Tusschers Vertellingen van de Ondergang.

Dag Kim. Kan je jezelf even voorstellen, voor de mensen die je nog niet zouden kennen?
Mijn naam is Kim ten Tusscher. In 2006 begon ik met het schrijven van fantasyverhalen en daar ben ik sindsdien niet meer mee gestopt. Er is iets heel verslavends aan het creëren van personages en werelden. Ik kan er volledig in verdwijnen, wat niet altijd fijn is voor mijn omgeving. De meeste mensen kennen me van de Lilith-trilogie, maar ik heb inmiddels veel meer geschreven. Maar daar kom ik later wel op terug.
Naast schrijven houd ik enorm van kamperen en reizen. Mijn boeken komen vaak voort uit het verlangen om de wereld die door mij is verzonnen verder te ontdekken. Maar die drang heb ik dus ook als het om de echte wereld gaat. En het fijne is dat de ervaringen die ik tijdens mijn reizen naar Amerika, IJsland, Duitsland, enz. opdoe ook enorm inspirerend werken en vaak wel een weg vinden naar mijn verhalen.

Je boeken worden uitgegeven bij uitgeverij Zilverspoor. Hoe ben je bij hen terechtgekomen? Met welk boek en in welk jaar was dat?
Dat is al net zo’n chaos om uit te leggen als duidelijk maken hoeveel boeken ik nu al heb geschreven.
In een ver verleden begonnen Jos Weijmer en Richard de Vroede de voorloper van Uitgeverij Zilverspoor: Ardor House. Ik had in 2006 een boek geschreven en zij startten hun bedrijf rond de tijd dat ik een uitgever zocht. Dat kwam dus geweldig goed samen. Ik griste een flyer mee van hun tafel op Castlefest, stuurde mijn manuscript in (nog helemaal uitgeprint op papier) en wachtte op antwoord. Dat was gelukkig positief. In 2008 werd Hydrhaga gepubliceerd.
Dus ik heb vanaf het begin van mijn schrijfcarrière bij dezelfde uitgeverij gezeten. Al lijkt dat door meerdere naamsveranderingen niet zo.

Alle boeken van Kim ten Tusscher

Kan je even schetsen welke boeken je tot nu toe hebt geschreven, uit hoeveel delen ze bestaan en hoe ze (al dan niet) samenhangen?
Weet je zeker dat je dit interview niet in nog meer delen wilt opsplitsen? (lacht) Hydrhaga was mijn debuut. Het is een standalone en staat helemaal los van mijn andere boeken. De sfeer van dat boek is ook echt anders, vind ik.

Daarna schreef ik de Lilith-trilogie (Gebonden in Duister, Verbroken in Schemer, Geboren in Licht), mijn eerste verhaal in de wereld die ik later Eadunakh zou gaan noemen. In deze reeks van drie staat Lilith centraal. Zij is een vrouw die in een Draak kan veranderen en altijd heeft gevochten in de oorlog van haar meester. Gebonden in Duister begint als ze voor hem is gevlucht. Ze droomt van een rustig leven, ver van alle onheil, maar alle mensen om haar heen zien in haar vooral een middel om de oorlog te winnen.

Vervolgens ging ik met het tweeluik Jager & Prooi ongeveer vijftig jaar terug in de tijd. Dit verhaal speelt ook meer in het zuiden van Eadunakh. Meaghun is de oudste zoon van de Godin. Hij heeft altijd geleerd dat gedaantewisselaars duivelse wezens zijn en uitgeroeid moeten worden, omdat ze een bedreiging vormen voor de wereld. Maar dan ontdekt hij dat hij zelf in een Wolf kan veranderen. Dat is natuurlijk een heerlijk dilemma waar ik een geweldig verhaal over kon vertellen.
Terwijl ik bezig was met Jager & Prooi vroegen lezers me telkens of ik ook weer over Lilith zou gaan schrijven. Ze wilden weten hoe het verder zou gaan met haar. In eerste instantie antwoordde ik dat ik Lilith met rust zou laten, maar als dezelfde vraag telkens weer wordt gesteld, begint het toch te kriebelen. Dus begon ik aan de Vertellingen van de Ondergang. In eerst instantie was het een vrij kleinschalig verhaal over een burgeroorlog tussen Lilith en de jonge koningszoon Rayender. Maar dat groeide uit tot een episch verhaal waarin de toekomst van de hele wereld op het spel staat. Tijdens het schrijven ontdekte ik steeds meer over de magie van de wereld en over de ontstaansgeschiedenis. De hele reeks bestaat uit: Bloed, Macht, Vuur1, Vuur2, Blind, Storm1 en Storm2. In de Lilith-trilogie stond Lilith nog heel erg centraal, nu is zij een van de personages in een veel grotere cast.

Storm 2 is dus het sluitstuk van een lange reeks. Een feestelijk moment, dat je binnenkort gaat vieren met een even feestelijke boekpresentatie. Waar en wanneer vindt deze plaats?
Klopt. Ik ben meestal iemand die meteen doorrent naar een volgende berg om te beklimmen, maar het is nogal wat: acht jaar werken aan een reeks van zeven boeken. Ik vond dat ik daar niet zomaar aan voorbij mocht gaan, daarom een bijzondere boekpresentatie. Al snel bleek dat er meer mensen wilden komen dan ik had verwacht, dus regelde ik de Bonbonnière, een theaterzaal van Concordia Enschede. Toen ik er binnenkwam, was ik gelijk verliefd. Ik snap wel waarom die zaal ook wel de mooiste kleine theaterzaal van Nederland wordt genoemd. Er hangt zo’n warme, knusse sfeer. Toch kunnen er 140 mensen in. Dus kom allemaal! Ik heb het programma nog niet helemaal rond, maar het staat al wel vast dat schrijver Michelle Visser me gaat interviewen over de reeks en het schrijven ervan. De boekpresentatie is op zaterdag 18 februari in Enschede en begint om 13:00 uur.

Theater Bonbonnière in Enschede

Kunnen mensen zich daar nog voor aanmelden? Hoe kunnen ze dat doen?
Ja, dat kan zeker. Het gemakkelijkst kan dat op de website van het theater.

Wanneer kreeg je het eerste idee voor deze serie? En wist je gelijk dat het meer dan een paar boeken zouden worden?
Ik vertelde net al dat lezers bleven vragen of ik nog meer zou schrijven over Lilith. Toen ik overstag ging, moest ik nog wel een paar problemen oplossen. Ik had de Lilith-trilogie zo geschreven dat de lezer zelf een mening kon vormen over de God Jakob en of hij een vreselijke tiran was of juist niet. Ik wist dat ik die vraag niet helemaal open kon houden als ik een nieuwe serie over Lilith zou schrijven. Ik heb goed moeten nadenken hoe ik dat moest aanpakken op een manier dat het klopte met de trilogie.
De oplossing werd een tijdssprong van tien jaar. En Rayender, de jonge erfgenaam van de troon van Merzia die een gruwelijke hekel heeft aan de Jakobanen en daardoor alles in gang zet.

In eerste instantie dacht ik dat ik dit verhaal in drie delen zou kunnen vertellen. Maar meteen al het eerste boek werd zo dik, dat er een deel bij kwam. Vuur moest gesplitst, zoals je al zei. Daarna was de planning om Storm te gaan schrijven, maar die dijde zo uit, dat ik Blind er nog tussen heb gestopt. En toen ik eindelijk met Storm bezig ging, bleek dat er nog zoveel te vertellen was dat we die ook maar hebben gesplitst.
Voor volgende verhalen ga ik dus geen schattingen doen over de lengte ervan.

Dat het verhaal zo uitdijde, heeft meerdere redenen. Ik ben een organische schrijver, dus ik weet vooraf niet hoe een verhaal precies gaat lopen. Ook had ik nooit verwacht dat het zo episch zou worden. Tot een van mijn magiërs de catacombe ontdekte met daarin de versteende lichamen van de Goden wist ik niet dat zij, en dus ook de hele ontstaansgeschiedenis van de wereld, een rol zouden gaan spelen. En ik leg de schuld ook bij mijn personages. Ik dacht dat ze om de wereld te redden wat gemakkelijker over hun ruzies heen zouden stappen, maar blijkbaar moest er eerst ook nog van alles worden uitgepraat.

In welk boek moeten mensen beginnen? Is er een vaste volgorde?
De afzonderlijke reeksen moet je op volgorde lezen, maar het maakt niet uit in welke volgorde je de reeksen leest. Wil je verhalen het liefst chronologisch in de wereld lezen, dan begin je bij Jager & Prooi, ga je daarna door met de trilogie en lees je vervolgens de Vertellingen van de Ondergang.
Maar als je liever leest op volgorde van uitgave, dan is het: Lilith-trilogie, Jager & Prooi, Vertellingen van de Ondergang.

Ben je groot fan van epische fantasy waarin echt alles op het spel staat, dan begin je bij Bloed en beslis je later of je de voorgeschiedenis ook wilt lezen. Toen ik begon met deze reeks heb ik bewust proeflezers gezocht die de andere boeken niet kenden, om zo te onderzoeken of het verhaal los van de rest te lezen is. Want ik wil niemand verplichten om eerst andere boeken te lezen als je wordt aangetrokken door de Vertellingen van de Ondergang.

In welk opzicht verschillen de verhalen/boekenreeksen van elkaar?
De Lilith-trilogie is een wat kleiner verhaal. Ik vertel het vanuit meerdere perspectieven, maar Lilith staat wel echt centraal in alles. Het gaat vooral over haar ontwikkeling naar een zelfstandige vrouw en hoe zij een plek vindt in de wereld.
Jager & Prooi is mijn meest literaire verhaal, denk ik. Ook dit draait vooral om één personage: Meaghun, maar de vragen die worden gesteld, gaan net wat dieper. Het idee dat niemand goed of slecht is, zit in dit verhaal nog dieper verweven dan in de Lilith-trilogie.
En de Vertellingen van de Ondergang is het meest episch. De wereld staat in dit verhaal veel meer centraal, niet één personage. Het heeft meer verschillende lijnen die pas later bij elkaar komen. Vooral het einde van de serie is duisterder dan wat ik eerder heb geschreven, maar daardoor schijnen de lichtpuntjes ook helderder.

Kim signeert

Gevaarlijke vraag misschien, maar: wat nu? Het verhaal is verteld. Val je dan als auteur in een gat? Of heb je al een idee voor een toekomstig boek/reeks? En ga je gelijk door of neem je eerst een welverdiende pauze?
Ja, dat is wel wat. Ik ga zeker wel in een gat vallen, ik heb zo hard gewerkt aan deze serie. Terugkijkend ben ik er obsessief mee bezig geweest. Bijna alles moest wijken voor de boeken of stond in het teken van dit verhaal. En dat zo’n acht jaar lang. Dat schud ik niet zomaar even van me af.
Ik merk altijd dat de personages nog een tijdje voortleven in me. Dat ik dagdroom over hoe hun leven er na het verhaal uit zal zien. Dat zal nu ook wel gebeuren. En ondertussen begin ik heel rustig aan een nieuw verhaal. Ik heb een paar vage ideeën en ben heel nieuwsgierig wat die me gaan brengen. Ik ben een enorm chaotische schrijver, maar qua ideeën werkt het bij mij heel overzichtelijk. Ik heb altijd maar één verhaal waar ik aan werk en als dat bijna af is, krijg ik pas een ingeving voor een volgend verhaal.
Maar ik moet ook echt eens goed bij mezelf te rade gaan hoe ik meer balans aanbreng tussen het schrijven en mijn persoonlijke leven. Dat obsessieve moet eraf. Dus ik neem zeker ook een pauze om alles weer op een rij te zetten.

Inmiddels schrijf je meer dan 15 jaar. Ben je in die tijd geëvolueerd als auteur?
Oh, zeker. Ik heb voor mezelf veel duidelijker waar ik mee bezig ben. Ik weet beter wat werkt en wat niet. Ik zie het ook in mijn verhalen terug. Storm is zo veel complexer dan Hydrhaga. De diepgang in het verhaal, het aantal personages, de schaal van de gebeurtenissen. Hydrhaga is op veel vlakken nog lekker naïef, dat is Storm zeker niet.

Maar waar ik ook aan merk dat ik ben gegroeid, is aan mijn zelfverzekerdheid. Die fluctueert nogal eens, hoor, maar over het algemeen sta ik nu sterker in mijn schoenen. In het begin was ik heel erg op zoek naar houvast. Schrijfregels waar ik rekening mee moest houden, adviezen van anderen. Moet ik misschien toch niet gaan plotten, want iedereen zegt dat het onmogelijk is om een reeks te schrijven op de organische manier? Inmiddels ben ik erachter wat mijn methode is en durf ik daar ook (meestal) op te vertrouwen. Ik word ook steeds kritischer naar al die schrijfadviezen. Ze kunnen iemand helpen, maar ze kunnen een schrijver ook vervreemden van zichzelf. Als je net als ik heel gevoelig bent voor de input van anderen, dan verlies je jezelf gemakkelijk uit het oog. Terwijl alle vorm van creativiteit in eerste plaats vooral vanuit jezelf moet komen en niet vanuit de ideeën van anderen.
Ik merkte bij het schrijven van Storm dat ik weer keuzes durfde te maken, omdat ík daar blij van werd en dat ik me minder bezig hield met wat anderen zouden vinden of hoe het volgens sommige mensen zou moeten.

Heeft dat de reeks waaraan je werkte beïnvloedt? Op welke manier?
Ik denk dat de groei het duidelijkst te zien is als je ál mijn boeken naast elkaar legt. Maar ook binnen de Vertellingen van de Ondergang zie je de groei. En wat ik net zei over zelfverzekerdheid… ik denk dat je dat terug kunt zien in de personages en de keuzes die ze maken.
De afgelopen acht jaren waren een echte achtbaan. Met hoogtepunten en dieptepunten, waarin het soms ook echt niet goed met me ging. Dat zie ik pas achteraf. En nu zie ik ook hoe dat is doorgesijpeld in de verhaallijnen en personages. Maar ik denk dat het als een soort puzzel door het verhaal is verspreid en ik alleen de oplossing weet.

Cover van Storm

De verhalen die je schrijft zijn vaak rauw en donker en hebben moreel grijze personages. Toch vind je het belangrijk dat er een zekere hoop voor ze is. Kan je dat even verder toelichten?
Ik denk dat het ook komt, doordat het niet zo goed met mij ging dat ik daar meer over ging nadenken. Ik vind de rauwheid en het duister heerlijk om over te schrijven, maar op een gegeven moment dacht ik: wil ik wel dat het zo eindigt? Moet het wel een neerwaartse spiraal worden?
Het antwoord was nee. Ik had heel erg de behoefte om er toch wat licht in te brengen. De personages moeten wel iets overhouden om voor te vechten, hoe zwak dat lichtpuntje ook is.
Uiteindelijk maakte dat het verhaal ook rijker. Mensen geven niet zomaar op. Zelfs in de meest duistere tijden vinden de meesten van ons gelukkig nog iets om zich aan vast te klampen. Ik vind het een mooie boodschap: ook al is de wereld duister en staat die op de rand van de afgrond, er is ruimte voor liefde en warmte.

Met die mooie boodschap sluiten we dit eerste deel van het interview af. Dinsdag 14 februari kan je het tweede deel lezen. Daarin hebben we zoals gezegd aandacht voor Kims personages en de thema’s in haar werk, al komt er nog veel meer aan bod. Tot volgende week!

 

© 2020 – 2024 Fantasize & Isabelle Plomteux

You cannot copy content of this page