web analytics
maandag, mei 20

Interview met Jill Luites van uitgeverij Boekerij over hun Limited Editions – deel 1

Door Isabelle Plomteux

In onze interviewreeks over bijzondere uitgaves in het Nederlandstalige fantastische genre mogen limited editions natuurlijk niet ontbreken. Als er iemand iets van het uitgeven van dergelijke boeken afweet, is het wel het Best of Fantasy-team van uitgeverij Boekerij. We namen contact op en mochten acquirerend redacteur Jill Luites een aantal vragen stellen. Nou ja, best wel véél vragen, want de ene vraag leidde al gauw tot de andere. Naar goede gewoonte is dit (lange) interview dus opgesplitst. Deze week kun je het eerste deel lezen, volgende week komt de tweede helft online.

Limited edition van Boekerij, eigen foto

Dag Jill, fijn dat je ons te woord wil staan. Kan je jezelf even voorstellen? Wat is precies jouw functie bij Boekerij?
Ik werk als acquirerend redacteur op de fictieredactie van Boekerij, waar ik boeken aankoop in de genres romans, spanning en fantasy. Bij Boekerij doen we rond de 80% vertalingen en 20% oorspronkelijk Nederlandstalig. Ik ben drie jaar geleden op de uitgeverij begonnen en ongeveer twee jaar geleden ben ik met acquisitie gestart. De eerste boeken die ik aankocht waren fantasyboeken. Dat vond ik leuk, want ik las (en lees) heel graag fantasy. Rond die tijd bracht Boekerij onder de imprint Best of Fantasy ook de eerste limited edition uit: De wrede prins van Holly Black. Toen er goed op het boek werd gereageerd, stelde ik als redactie-assistent voor om rond gelijkaardige limited editions verder aan de community te bouwen, of dat op zijn minst te proberen. Het lukte en daardoor konden we meer limited editions gaan maken en ging ik dat proces begeleiden.

Is die allereerste limited edition ondertussen een soort collectorsitem geworden?
Ja, De wrede prins heeft bijna een soort van cultstatus bereikt. We hadden toen nog veel lagere oplages dan nu. Het was gewoon echt een uitprobeersel, dus als je hem hebt, dan was je erbij aan het begin.

Hoe kwamen jullie op het idee om dit te gaan doen? Was er een specifieke aanleiding/evolutie waardoor jullie dachten: hier moeten we iets mee?
Het waren eigenlijk twee dingen:
Aan de ene kant is fantasy gewoon een heel lastig genre in Nederland, doordat de Nederlandse vertaling het vaak gewoon niet zo goed doet. Je bent eigenlijk constant aan het concurreren met de Engelstalige versie van het boek. Bij de uitgeverij waren we op het punt aanbeland dat we dat moesten bespreken, want de vertaalkosten van een boek zijn heel hoog. De vraag was: hoe blijf je deze boeken maken in het Nederlands? Kunnen we dit überhaupt nog wel blijven doen? Gelukkig was (en is) er een aantal mensen hier op de uitgeverij die heel erg fantasy-minded zijn.
Tegelijkertijd werden op dat moment in Amerika de boekenboxen zoals Fairyloot en Illumicrate, waar een heel mooie groep abonnees omheen kwam, steeds populairder. Zo ontstond het idee om ook een keer zoiets uit te proberen, echt uitpakken met een boek, op hoop van zegen dat we het genre zo weer nieuw leven konden inblazen. Na dat eerste boek konden we er dan voor kiezen om het voor bekeken te houden of om in nog een paar boeken te investeren, maar dan waren we in elk geval iets anders aan het doen dat wat we tot nu toe deden.

En wat eigenlijk niet meer werkte?
Ja, precies.

Hoeveel limited editions hebben jullie ondertussen uitgegeven?
Ongeveer een dertigtal, denk ik? Het is nog steeds niet de gouden formule, Engelstalige boeken blijven enorm populair, maar gelukkig hebben we wel de ruimte om de boeken te blijven maken. Wat natuurlijk geweldig leuk is.

De focus van jullie limited editions ligt vandaag sterk op fantasy voor een jong(er) leespubliek. Zo voel ik dat als iets oudere fantasylezer toch aan. Jullie noemen het niet young adult en sommige boeken zijn het ook niet helemaal, maar als ik de verhaallijnen bekijk, dan heb ik toch het idee dat de boeken eerder voor een jonger publiek zijn bestemd. Klopt dat?
In principe doen we bij Boekerij geen young adult, we doen volwassen fantasy en crossover. Maar crossover heeft inderdaad heel veel thematiek die je ook bij YA terugvindt. Het hangt ook een beetje van de auteur af. Bij Holly Black zijn we bijvoorbeeld gestart met haar crossover-serie, en zij werkte op dat moment ook aan een reeks voor volwassenen die we erg graag wilde uitbrengen, máár: zij had in datzelfde universum ook een YA-reeks: The Modern Faerie Tales. Op een gegeven moment hebben we toen toch besloten om die YA-boeken van Holly Black ook uit te geven, dan heb je alles van die auteur mooi bij elkaar. Maar dat is een uitzondering, over het algemeen richten we ons op een volwassen leespubliek. Het is wel zo dat onze limited editions een jonger leespubliek aantrekken.

Limited edition van Boekerij, eigen foto

Er is ook veel overlap. De Daêvabad-serie van Chakraborty bijvoorbeeld: zelf zegt ze dat het volwassen fantasy is, maar de boeken trekken dat jonge leespubliek aan dat ik daarnet al vermeldde en waar jij het ook over had, en de media pakken dat op en zeggen: ‘Dit is dé YA-serie’. Je kan daar als uitgever wel wat in sturen, door de boeken als fantasy voor volwassenen te positioneren, maar wat er daarna mee gebeurt, hoe de serie in de media en de boekhandels wordt gepresenteerd, daar hebben wij niet heel veel controle over.

Romantische fantasy doet het in Nederland momenteel overigens heel erg goed. Dat zijn dan toch de thema’s die je blijft uitgeven. We vinden een erg brede lijst wel heel belangrijk, The Witcher gaat bijvoorbeeld bij ons verschijnen, dat is veel epischer natuurlijk en we hebben De man van rook van J.M. Miro uitgebracht, die is meer avontuurlijk. Zulke boeken willen we zeker ook blijven uitbrengen, maar met romantische fantasy bereiken we ons lezerspubliek eigenlijk het makkelijkste.
Wat de leeftijd van dat publiek betreft, als ik op Instagram kijk, dan zitten onze lezers gemiddeld tussen 17 en 30 jaar, met ook wel mensen tot 40 jaar. Dus het is bijvoorbeeld niet 15 tot 20 jaar.

De huidige lezers en kopers van jullie boeken worden natuurlijk ouder. Zal jullie Best of Fantasy-fonds hen in dat ouder worden volgen en in de toekomst nog meer volwassen fantasy met andere thema’s op de markt gaan brengen?
We zitten momenteel in de fijne positie dat we heel veel grote namen hebben en dat het genre bij Boekerij echt wel nieuw leven heeft gekregen. Daardoor kunnen we dus wat kritischer zijn in wat we aankopen, maar tegelijkertijd hebben we ook minder plek. Dus het zal er om gaan of we het goed genoeg vinden, denk ik. Verder hebben we daar niet echt een plan over, ik denk dat we gewoon op heel veel manieren blijven proberen om zo veel mogelijk lezerscategorieën aan ons te binden. Daarom ook dat we bijvoorbeeld heel graag The Witcher wilden doen, dat is toch een ander leespubliek.

Wat zijn typische kenmerken van een Best of Fantasy-limited edition? Dingen die er altijd wel bijhoren?
(lacht) Het is een beetje uit de hand gelopen, want er zijn inmiddels heel veel dingen die erbij horen. Het begon met boekblokbedrukking en mooie schutbladen en soms een auteursbriefje. Inmiddels nemen we ook vaak de binnenkant van de stofomslag onder handen, dat we daar een mooie illustratie of een kaart afbeelden.
In de loop van de tijd ben ik ook veel illustraties gaan maken met pen artists die heel populair zijn, we doen vaak ook insteekkaartjes, character cards of een boekenlegger. Voor Het lied van de zee laatst heeft de auteur dan weer speciaal voor ons een verhaal geschreven dat achter in het boek is opgenomen.

Wat we nog weinig doen en wat ik wel graag zou willen, is dat de limited editions gesigneerd zouden zijn, dat je het op die manier exclusief maakt, maar omdat de auteurs natuurlijk in het buitenland zitten, is dat niet zo eenvoudig. Dan moet je echt maanden van tevoren dingen opsturen.

Een losse pagina die ze kunnen signeren, bedoel je?
(knikt) Die moet dan nadien, tijdens het drukproces, weer bij het boek worden gevoegd. Ik wil het heel graag, ik heb het ooit een keer voor Danielle L. Jensen gedaan, maar dat was toch nog net anders: de gesigneerde pagina’s werden toen verdeeld onder boekhandelaren, zij konden de pagina in het boek stoppen voor wie dat wilde.

Onze productietijd voor limited editions is ruim, dat moet ook om het boek zo mooi te kunnen krijgen. De boekblokbedrukking bijvoorbeeld, het duurt echt heel lang voor dat helemaal rond is. Uiterlijk twee maanden voor het boek in de winkel komt te liggen, moet je alles opsturen naar de drukker. Daarvoor heb je natuurlijk het vertalen wat ook zeker zes maanden duurt en het zetten, en ergens daartussen moet je dan die losse, gesigneerde bladen zien te regelen, en dat is de reden waarom het zo lastig is om het voor elkaar te krijgen. Maar Victoria Schwab hebben we bijvoorbeeld al naar Nederland gehaald, op zo’n moment kan het natuurlijk wel makkelijker. Dat ze alvast ergens iets signeert om later te gebruiken.

Even denken, wat zijn nog typische kenmerken? Op de boekband doen we ook vaak een ontwerp en dan werken we dat uit met folie.
Dat zijn de dingen die we doen en we hebben nu heel veel boeken gehad die dat allemaal hebben. Dus het is soms wel een uitdaging om dat iedere keer te kunnen herhalen. Wat ik laatst nog gedaan heb voor een boek is dat ik een binnenwerkillustratie heb laten maken om bij de hoofdstukken te plaatsen. Ik heb het geluk dat een productiecollega van mij ook een goede zetter is en met hem kan ik best creatief zijn, zodat het boek er van binnen ook heel mooi uitziet.

Limited edition van Boekerij, eigen foto

Limited is ook echt limited? Jullie brengen geen tweede druk uit? Althans toch niet met dezelfde kenmerken?
Klopt. Ten opzichte van de eerste limited editions die we uitbrachten zijn onze oplages wel gestegen. De grootste groei zat in de eerste twee jaar en nu houden we het een beetje gelijk.

Als de limited edition uitverkocht, is, maken jullie een herdruk. Dat is geen ‘normale’ druk, eerder een uitgeklede versie van de limited edition. De herdrukken zijn bijvoorbeeld nog steeds hardcover?
Ja, inderdaad. Lezers vinden dat prettig bij deze boeken, dus dat houden we erin. Het verschil zit in:
– de boekblokbedrukking gaat eraf.
– de geïllustreerde schutbladen verdwijnen, het wordt dan wel een mooie kleur.
– extra’s in de stofomslag zoals folie of goud halen we weg.
– het linnen blijft vaak hetzelfde, maar als we een patroon hebben gebruikt op het linnen, dan verdwijnt dat bij de herdruk.
– de auteursbrief gaat eruit en als er exclusieve content is, zoals een extra hoofdstuk of verhaal, dan wordt dat ook weggehaald.
– en tot slot worden de insteekdingen zoals character cards eruit gehaald.
In een limited edition heb je dus best wel veel extra’s.

Wordt elk fantasyboek dat bij Boekerij verschijnt momenteel eerst als limited edition op de markt gebracht of zijn er boeken die jullie in een ‘normale’ versie uitgeven?
Bijna allemaal worden ze inderdaad eerst als limited edition uitgebracht. Tolkien brengen we vaak nog in een normale editie uit, en als The Witcher straks uitkomt willen we graag dat de hele serie meteen beschikbaar is, dus gaan we paperbacks maken van de hele reeks. Voor mensen die willen doorlezen is dat fijn. Tegelijkertijd geven we de Witcher-boeken uit als limited edition. Daar hebben we een uitgeefschema van meerdere jaren voor klaarliggen, want het zijn natuurlijk acht delen. Maar ondertussen zijn de paperbacks er dus.

Volgende week hebben Jill Luites en ik het onder meer over het maakproces van een Best of Fantasy-limited edition en over de opmars van Engelstalige boeken. Afsluiten doen we met een overzicht van de limited editions die binnenkort bij Best of Fantasy zullen verschijnen.

 

© 2020 – 2024 Fantasize & Isabelle Plomteux

You cannot copy content of this page