web analytics
dinsdag, mei 17

Column: Welke comic book-formaten zijn er?

Door Loraine Bito

Voor de startende comic book-lezer kan het aanbod in comic books overweldigend zijn. Meestal heeft hij of zij al kennis gemaakt met deze vorm van het beeldverhaal via de bibliotheek, bij iemand thuis of in een boekenwinkel. De mooiste introductie is echter om van een naaste, die weet wat hij/zij leuk vindt, een aantal cadeau te krijgen om op die manier hun (gedachten)wereld te vergroten. Nu de belangstelling gewekt is, moet de nieuwe fan nog zijn/haar weg zien te vinden in alle formaten waarin de comic books verkrijgbaar zijn. In dit stuk wordt kort ingegaan op de meest gangbare formaten om een handvat te bieden bij het vinden van een formaat dat bij de nieuwe lezer past.

Het begon allemaal met het magazine

Comic books in magazine-formaat

Veelal komen de comic book-verhalen uit in magazines met variant covers. In deze maandelijkse uitgaven krijgt de lezer een klein gedeelte van een visueel opgetekend avontuur voorgeschoteld dat vaak eindigt met een cliffhanger om de lezer te verleiden tot het kopen van het volgende deel. Alle genres zijn in dit medium vertegenwoordigd fantasy (Elfquest), horror (Tales From The Crypt), romantiek (Young Romance), superhelden (The Uncanny X-Men), cartoons (Donald Duck) etc. Momenteel voert het superheldengenre de boventoon in de comic book-industrie.

De trade paperback

De trade paperback (TPB) bundelt een ‘korte’ verhaallijn die eerder is verschenen in afzonderlijke magazines. De TPB’s komen uit met een soft- of hardcover of zelfs in het handzame digest-size formaat en kunnen sterk in dikte verschillen naargelang het aantal magazines de betreffende bundeling omvat. Voorbeelden van de dikkere trade paperbacks zijn de in zwart-wit verschenen Essentials-edities van uitgeverij Marvel, die comic books uit de beginjaren bevatten waarvoor tegenwoordig astronomische bedragen worden betaald. Deze telefoonboekachtige uitgaven zijn om de kosten te drukken niet ingekleurd. Gelukkig is de uitgeverij met het verschijnen van de Epic Collection overgestapt op een kleurenversie dankzij het enthousiasme van de comic book-fans om de oudere verhalen op deze manier alsnog te kunnen aanschaffen. Een trade paperback is een ware traktatie voor de lezer die liever een verhaal in een keer uitleest en het geduld kan opbrengen om te wachten tot een verhaallijn is afgerond. Een soort bingewatchen avant la lettre.

De graphic novel

De graphic novel is in dit rijtje een vreemde eend in de bijt, want hier is eerder sprake van een format. Een graphic novel bevat veelal een op zichzelf staand afgerond thema met complexe verhaallijnen en een literaire inslag in de vorm van een serie korte verhalen of één lange vertelling. Vaak zet de schrijver hierin een personage of een sociaal-maatschappelijk vraagstuk centraal. Een welbekend voorbeeld is The Sandman van Neil Gaiman waarin het leven door de ogen van de personage Dream oftewel The Sandman vanuit verrassende sociaal-maatschappelijke invalshoeken wordt bekeken. De term graphic novel wordt ook gebruikt als verwijzing naar het gehele comic book-fenomeen.

Oversized hardcover

Trade paperbacks en graphic novels zijn tevens verkrijgbaar in het formaat oversized hardcover met een zwaardere papierkwaliteit en ietwat uitvergroot beeldmateriaal. In feite is de oversized hardcover het slankere en kleinere zusje van de omnibus. Dit oversized-formaat bestrijkt slechts een gedeelte van de grotere verhaallijn dat in de omnibus is opgenomen en bevat als extra’s de variant covers van de eerder uitgebrachte magazines.

De omnibus

De verzameling van ‘grotere’ verhaallijnen of meerdere jaargangen is onder andere te vinden in het grotere boekformaat genaamd omnibus. Niet te verwarren met de dikkere standaardformaat softcover trade paperback dat soms ook dit label meekrijgt. De omnibus bevat een groot aantal magazines van één titel (bijvoorbeeld X-Men) of een cross-overevent dat in de eerste verschijning over diverse titels verdeeld is verschenen. Een voorbeeld van een dergelijk event is Civil War dat naast de hoofdserie vrijwel alle bekende magazines van Marvel bestrijkt: New Avengers, X-Men, Captain America, Black Panther, Fantastic Four, Wolverine, Amazing Spider-man etc. Een lezer krijgt alle afleveringen (oftewel tie-ins) in één keer in zijn/haar gretige handen. De omnibussen bieden nieuwe en oude lezers de kans om delen die niet meer als aparte magazine verkrijgbaar zijn toch nog te bemachtigen. Ook als hij/zij al bekend is met het verhaal, is het schitterend om het in deze vorm terug te lezen. De kleurrijke figuren en de effecten lijken door de grotere weergave van de pagina’s af te spatten. Helaas is voor Civil War nog geen omnibus verschenen.

In sommige omnibussen zijn fanpagina’s met indertijd ingezonden brieven opgenomen.

Het boekwerk krijgt daardoor een zweem van een tijdcapsule. Het enthousiasme waarmee de fans de nieuwe verhalen van complimenten en commentaar voorzagen, verbanden legden met wat zich in hun tijd afspeelde en voorspelden welke acteurs en actrices de personages het beste op een filmscherm tot leven konden brengen, werkt aanstekelijk. Daarnaast wordt een kijkje in de keuken gegeven met introducties waarin schrijvers ingaan op het ontstaan van het verhaal, de eerste grove schetsen en de scriptvoorstellen.

Absolute editions en monster/king-sizes

De absolute edition is door uitgeverij DC in het leven geroepen voor het bundelen van verhalen die een speciaal plekje hebben veroverd in de industrie zoals Watchmen. Het originele materiaal is in kleur gerestaureerd en aangevuld met oude scripts, memo’s en andere achtergrondinformatie. Dit formaat is een maatje groter dan een omnibus en heeft ter bescherming een mooie stevige slipcase.

In overtreffende trap heeft concurrent Marvel voor soortgelijke verhalen die afspelen in het Marvel Universum de monster/king-size lijn ontwikkeld die bijna de omvang heeft van een kleine lectuurtafel.

Naargelang de populariteit ontwikkelen de uitgevers allerhande verzamelboxen, deluxe editions, library editions, jubileum edities, geannoteerde exemplaren (denk hierbij aan director’s cut bij films) om de verzamelaar te verleiden zijn/haar favoriete verhalen in een ander formaat aan te schaffen (iets wat fervente verzamelaars “upgraden” noemen).

Voor elke portemonnee is een (verzamel)formaat beschikbaar. Een nieuw magazine kan op het moment van schrijven vanaf 5 euro worden aangeschaft. De prijs van een trade paperback varieert afhankelijk van de voorkeur voor een softcover- of hardcoverversie tussen de 17 en 50 euro. De omnibussen en absolute editions gaan voor een nieuwprijs van minimaal 75 euro over de toonbank. Vaak kunnen de comic books bij de stripleverancier uit de previews worden besteld waardoor de aankoopprijs voordeliger kan uitvallen. Natuurlijk is het voor een verzamelaar leuk om websites en beurzen af te struinen om dat ontbrekende magazine of trade paperback zo goedkoop mogelijk te bemachtigen. De grotere formaten bieden een comic book-fan echter de gelegenheid om zich niet alleen in het beeldverhaal maar ook in de achtergrond te verdiepen.

Materiële versus immateriële waarde

Comic books kunnen na verloop van tijd behoorlijk in waarde stijgen. Dit is echter afhankelijk van het aantal dat van een nummer over is, de staat van het boek en of het gesigneerd is.

De emotionele waarde, die een comic book voor een lezer kan hebben, is echter vele malen groter. Dat Stan Lee deze mening deelt, komt naar voren in een anekdote van een Marvel-fan die Stan Lee vroeg zijn stukgelezen comic book te signeren waarop Stan The Man verheugd zijn handtekening erop zette en vertelde dat hij normaliter enkel comic books langs zag komen die “in mint condition” (onaangeraakt) waren ten behoeve van de verzamelwaarde. De beduimelde staat waarin dit exemplaar verkeerde, gaf volgens Stan Lee aan dat het verhaal de fan geraakt had en dat was nu juist hetgeen waar hij naar streefde. In de recensies zal daarom niet op de materiële waarde worden ingegaan omdat de recensenten dezelfde mening zijn toegedaan.

Het openslaan van een omnibus of oversized hardcover

Je zou denken dat je, na haastig het plastic te hebben verwijderd, gewoon de omnibus of oversized hardcover open kan slaan om jezelf vervolgens te verliezen in de avonturen van je favoriete personages.

De echte verzamelaars nemen bij het openslaan echter de volgende methode (stretching the spine) in acht om de omnibus in een goede staat te houden:

  • Snij voorzichtig een stukje van het beschermende plastic met een mesje open en verwijder het. Dit kan ook natuurlijk ook gewoon met de hand;
  • Haal de papieren omslag (dust jacket) van het boek af en berg het ergens veilig op om zo het maken van kreukels tijdens het lezen te voorkomen. (tip: vouw de punt van de pagina waar je gebleven bent niet om, maar gebruik een stevige boekenlegger);
  • Leg het boek met de rug op de tafel, dat wil zeggen de smalle kant waar doorgaans de titel op staat. Houd het boek rechtop en breng vervolgens de kaft links en de kaft rechts omlaag. Vouw een paar pagina’s aan de linkerkant omlaag en daarna een paar aan de rechterkant. Doe dit totdat het boek geheel open ligt. Dit zorgt ervoor dat het oog (het boogje) in het midden blijft. Voor de zekerheid kan het proces nog een keer worden herhaald. Een nadeel is wel dat je al stukjes van het verhaal te zien krijgt.

© 2020-2022 Loraine Bito & Fantasize